Prawo cywilne

Kodeks cywilny przewiduje cztery rodzaje sytuacji, w których oświadczenie woli dotknięte jest wadą. Są nimi:

• brak świadomości lub swobody
• pozorność
• błąd
• groźba

Brak świadomości lub swobody – art. 82 KC

Oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważne. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Przez brak świadomości należy rozumieć taką sytuację, w której brak jest jakiegokolwiek rozeznania co do podejmowanych czynności, gdy brak jest rozumienia posunięć własnych jak i innych osób, gdy człowiek nie zdaje sobie sprawy ze znaczenia i skutków swojego postępowania. Brak świadomości nie musi jednak polegać na całkowitej utraci świadomości czy też ustaniu czynności mózgu – np. w przypadku omdlenia (tak m.in. SN w wyroku z 7. lutego 2006 roku, IV CSK 7/05).

Natomiast brak swobody zachodzi wówczas, gdy osoba co prawda rozpoznaje sens działania tak swojego, jak i innej osoby, ale pozbawiona jest możliwości nieskrępowanego podjęcia decyzji, na skutek oddziaływania pewnych czynników psychicznych. Przykładem takiej sytuacji będzie chociażby działanie osoby uzależnionej od narkotyków pod wpływem presji ich zdobycia.

1 2